Trong chăn nuôi chim cút lấy trứng, hiện tượng trứng trắng, trứng không đồng đều, vỏ mỏng hoặc trứng bị móp méo là vấn đề khiến nhiều người chăn nuôi lo lắng. Tình trạng này không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng trứng thương phẩm và hiệu quả kinh tế của trang trại.
Một trong những nguyên nhân thường gặp là hội chứng trắng trứng (Egg Drop Syndrome – EDS), bệnh do virus gây ra và đã được ghi nhận trên nhiều đàn chim cút nuôi sinh sản.
1. Bệnh trứng trắng ở chim cút là gì?
Bệnh trứng trắng ở chim cút là hội chứng làm giảm sản lượng và chất lượng trứng, là hiện tượng trứng chim đẻ ra không có sắc tố, không có hoa đặc trưng, thậm chí không có vỏ.
Bệnh chủ yếu ảnh hưởng đến chim cút đang trong giai đoạn đẻ trứng, làm:
- Giảm sản lượng trứng
- Trứng có chất lượng kém
- Trứng không đồng đều
- Tăng tỷ lệ trứng vỡ và loại thải
Trong nhiều trường hợp, chim cút vẫn ăn uống và sinh hoạt gần như bình thường nên người nuôi thường chỉ phát hiện khi sản lượng trứng giảm bất thường.
2. Nguyên nhân gây bệnh trứng trắng ở chim cút
Có nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng này, tuy nhiên, xét về tính chất khả năng lây lan, có thể chia làm 2 nhóm tác nhân:
Nhóm tác nhân không truyền nhiễm: Chim cút bị thoái hóa giống; bị stress do môi trường; thức ăn thiếu hoặc mất cân đối dưỡng chất; chăm sóc chim không hợp lý.
Nhóm tác nhân truyền nhiễm: Chim cút bị nhiễm một số bệnh như bệnh bạch lỵ, thương hàn, dịch tả, viêm phế quản truyền nhiễm, nhiễm virus EDS-76 (Adenovirus nhóm III)
Do Virus EDS-76 (Adenovirus nhóm III)
Đây được xem là nguyên nhân chính gây hội chứng trứng trắng trên chim cút.
Virus tác động đến cơ quan sinh sản, làm ảnh hưởng quá trình hình thành lòng trắng và vỏ trứng, dẫn đến:
- Trứng vỏ mỏng
- Trứng mềm
- Trứng không vỏ
- Lòng trắng loãng
- Giảm tỷ lệ đẻ
Do bệnh Newcastle
- Chim bỏ ăn, xù lông, ủ rũ, giảm mạnh tỷ lệ đẻ.
- Tiêu chảy phân lỏng, có màu xanh hoặc trắng.
- Chim đi loạng choạng, nghẹo cổ, vẹo đầu, liệt chân/cánh.
- Trứng méo mó, vỏ mềm, vỏ màu nâu đen hoặc vỏ trắng mỏng
Do bệnh viêm phế quản truyền nhiễm
- Hô hấp: Cút có biểu hiện ho, hắt hơi, vươn cổ thở khó, thở khò khè.
- Toàn thân: Cút rụt cổ, xù lông, ủ rũ, mắt viêm kết mạc và chảy nước mắt/nước mũi.
- Sinh sản: Ở cút đẻ, bệnh làm giảm năng suất trứng từ 10% đến 50%, vỏ trứng bị biến dạng, mỏng, nhạt màu (trứng trắng) và tỷ lệ ấp nở kém.
Do bệnh thương hàn, bạch lỵ:
Tiêu chảy nặng: Phân chim lỏng, nhầy, có màu xanh, trắng hoặc vàng, dính bết quanh hậu môn.
Thể trạng: Cánh sã, lông xù, ủ rũ, kém ăn hoặc bỏ ăn, gầy sút nhanh.
Sản lượng trứng giảm mạnh, vỏ trứng mỏng hoặc biến màu.
Do chất lượng giống suy giảm
Những đàn chim cút giống có chất lượng kém hoặc bị thoái hóa giống qua nhiều thế hệ có thể dễ gặp tình trạng:
- Sản lượng trứng giảm
- Chất lượng trứng không ổn định
- Tăng tỷ lệ trứng dị hình
Do mất cân bằng dinh dưỡng
Khẩu phần thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng như:
- Vitamin A
- Vitamin D3
- Vitamin E
- Khoáng vi lượng
- Acid amin thiết yếu
sẽ ảnh hưởng đến quá trình hình thành trứng và chất lượng vỏ trứng.
Do Stress
Các yếu tố như:
- Thời tiết thay đổi đột ngột
- Mật độ nuôi quá cao
- Vận chuyển
- Tiếng ồn
- Thay đổi thức ăn
có thể làm chim cút giảm sức đề kháng.
3. Triệu chứng bệnh trứng trắng ở chim cút
Trứng bất thường – đây là biểu hiện điển hình nhất
Các dạng trứng thường gặp gồm:
- Trứng không có sắc tố
- Trứng không có hoa đặc trưng
- Trứng không có vỏ
Trong đàn thấy cả trứng bình thường lẫn trứng bạc màu và trứng không có vỏ vôi.
Giảm sản lượng trứng
Người nuôi có thể nhận thấy:
- Sản lượng trứng giảm đột ngột
- Hoặc giảm từ từ qua nhiều ngày
Mức độ giảm phụ thuộc vào tình trạng miễn dịch và sức khỏe của đàn.
Tăng tỷ lệ trứng vỡ
Do chất lượng vỏ giảm nên:
- Trứng dễ nứt
- Trứng dễ vỡ trong quá trình thu gom
- Tỷ lệ hao hụt tăng cao
Biểu hiện khác
Trong đàn có thể xuất hiện:
- Tiêu chảy phân màu vàng nhớt
- Chim bỏ ăn ủ rũ,
- Có con còn bị liệt chân và
- Có con thì nghẹo cổ đi giật lùi.
4. Bệnh tích thường gặp
Bệnh trắng trứng chủ yếu ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản nên bệnh tích thường không điển hình như nhiều bệnh truyền nhiễm khác.
Trong một số trường hợp có thể ghi nhận:
- Buồng trứng phát triển không đồng đều
- Ống dẫn trứng viêm nhẹ
- Giảm hoạt động của hệ sinh sản
Nếu có nhiễm khuẩn kế phát, có thể xuất hiện thêm các tổn thương liên quan đến đường tiêu hóa hoặc hô hấp tùy tác nhân gây bệnh.
5. Cách xử lý khi chim cút bị trứng trắng
Cần xác định nguyên nhân chim cút bị trứng trắng do đâu để đưa giải pháp điều trị phù hợp, hiệu quả, tiết kiệm chi phí.
Khi chim bị trứng trắng do nhiễm vi khuẩn thương hàn, E.coli, bạch lỵ:
- Dùng kháng sinh điều trị bệnh: MEBI-OXOMIX 20% hoặc AMPICOLI VIP
- Bổ sung điện giải để bù nước, cân bằng điện giải: MEBI-ORGALYTE hoặc ELECTROLYTES.
- Giải độc gan thận: HEPASOL B12
- Liệu trình điều trị: 3-5 ngày liên tục
Khi chim bị trứng trắng do mắc bệnh virus viêm phế quản truyền nhiễm, dịch tả Newcastle, hội chứng giảm đẻ EDS:
- Hạ sốt cho toàn đàn bằng ACETYL C hoặc PARA C
- Tăng cường miễn dịch, kháng virus cho toàn đàn bằng IMUNO ANTIVIRUS hoặc IMMUNO ONE S với liều gấp đôi, cho uống liên tục trong 5-7 ngày.
- Cho cả đàn uống ngay vaccine ND-IB-EDS để giảm tối đa thiệt hại.
- Dùng kháng sinh chống kế phát bệnh theo triệu chứng bệnh kèm như: AMPICOLI VIP, CEFTI ONE, MEBI-OXOMIX 20%, …
- Giải độc gan thận: AMINO PHOSPHORIC hoặc HEPASOL B12.
Bên cạnh đó bổ sung thêm thuốc bổ tổng hợp TĂNG TRỨNG SỐ 1 kết hợp MEBI-CALCIPHOS để khắc phục hiện tượng trên, khôi phục năng suất trứng, tránh tình trạng chim bị thiếu hụt dinh dưỡng.
Kết hợp giảm stress cho đàn bằng cách
- Giữ nhiệt độ chuồng ổn định
- Giảm mật độ nuôi quá cao
- Hạn chế thay đổi thức ăn đột ngột
- Đảm bảo nước uống sạch
6. Phòng bệnh trắng trứng ở chim cút
Tiêm phòng vaccine đầy đủ
Phòng vaccine ND-IB- EDS theo chương trình phù hợp giúp giảm nguy cơ xảy ra bệnh và hạn chế thiệt hại về sản lượng trứng.
Chọn giống chất lượng
Nên sử dụng:
- Giống có nguồn gốc rõ ràng
- Đàn giống khỏe mạnh
- Tỷ lệ đẻ ổn định
Đảm bảo dinh dưỡng cân đối
Khẩu phần cần đầy đủ:
- Vitamin
- Khoáng chất
- Acid amin thiết yếu
Nên bổ sung định kỳ:
Kết hợp MEBI-CALCIPHOS
Vệ sinh và sát trùng chuồng nuôi
Thực hiện sát trùng định kỳ bằng:
Giúp giảm áp lực mầm bệnh trong môi trường.
Kết luận
Bệnh trứng trắng ở chim cút là hội chứng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng trứng, thường liên quan đến virus EDS-76, Newcastle, viêm phế quản truyền nhiễm, vi khuẩn gây bệnh thương hàn, bạch lỵ, E.coli kết hợp với các yếu tố dinh dưỡng, quản lý và sức đề kháng của đàn chim.
Việc phát hiện sớm, bổ sung dinh dưỡng phù hợp, tăng cường miễn dịch và thực hiện tốt chương trình phòng bệnh sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại và duy trì hiệu quả chăn nuôi.
📞 Để được tư vấn giải pháp chăm sóc và hỗ trợ đàn chim cút sinh sản, vui lòng liên hệ Mebipha – Hotline 1900 571 287 để được Bác sĩ thú y hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.
