Bệnh cầu trùng là bệnh do ký sinh trùng đơn bào gây ra, xảy ra rất phổ biến trên gà từ 10-60 ngày tuổi. Đây là một trong những bệnh đường ruột gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất trong chăn nuôi gà công nghiệp, bán công nghiệp và gà thả vườn.
Bệnh tiến triển nhanh, làm giảm tăng trọng, giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn, tăng tỷ lệ chết và đặc biệt tạo điều kiện cho nhiều bệnh kế phát nguy hiểm bùng phát.
1. Nguyên nhân gây bệnh cầu trùng ở gà
Bệnh cầu trùng do ký sinh trùng đơn bào thuộc giống Eimeria gây ra. Đến nay đã ghi nhận 9 loài Eimeria gây bệnh trên gà, mỗi loài ký sinh tại những vị trí khác nhau trong đường tiêu hóa.
Hai loài gây thiệt hại nghiêm trọng nhất:
- Eimeria necatrix: ký sinh ở ruột non (đặc biệt đoạn giữa)
- Eimeria tenella: ký sinh ở manh tràng (ruột tịt)
Ngoài ra còn có các loài như E. acervulina, E. maxima… gây tổn thương ở các đoạn ruột khác nhau.
Đường lây truyền
Gà nhiễm bệnh khi nuốt phải noãn nang (oocyst) cầu trùng có trong:
- Phân gà bệnh
- Nền chuồng ẩm ướt
- Chất độn chuồng
- Máng ăn, máng uống nhiễm bẩn
Môi trường nóng ẩm là điều kiện lý tưởng để noãn nang phát triển và lây lan nhanh trong đàn.
2. Tác hại của bệnh cầu trùng
Cầu trùng ký sinh và phá hủy tế bào biểu mô ruột, gây:
- Viêm ruột
- Xuất huyết
- Hoại tử niêm mạc
- Rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng
Hậu quả:
- Ruột không hấp thu được dinh dưỡng
- Giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn (FCR tăng cao)
- Gà chậm lớn, còi cọc
- Thiếu máu (đặc biệt khi nhiễm E. tenella)
- Suy giảm miễn dịch
Đặc biệt, cầu trùng thường “mở đường” cho các bệnh kế phát như:
- Viêm ruột hoại tử (Clostridium perfringens)
- E.coli
- Tụ huyết trùng
Khi có bội nhiễm, tỷ lệ chết có thể tăng cao và gây thiệt hại lớn.
3. Triệu chứng bệnh cầu trùng ở gà
Tùy theo loài Eimeria và mức độ nhiễm, biểu hiện bệnh có thể khác nhau.
Giai đoạn đầu
- Gà ủ rũ, xù lông, xã cánh
- Uống nhiều nước
- Giảm ăn, giảm tăng trọng
- Lông xơ xác
Giai đoạn điển hình
- Tiêu chảy
- Phân sáp nâu
- Phân lẫn máu đỏ tươi (thường gặp ở cầu trùng manh tràng – E. tenella)
- Hậu môn dính phân
4. Bệnh tích khi mổ khám
Cầu trùng ruột non (E. necatrix, E. maxima…)
- Niêm mạc ruột viêm, xuất huyết lấm tấm
- Thành ruột dày lên
- Lòng ruột chứa máu, chất nhầy
- Có thể thấy các điểm trắng xen lẫn điểm đỏ đặc trưng
Cầu trùng manh tràng (E. tenella)
- Manh tràng sưng to
- Bên trong chứa nhiều máu cục
- Niêm mạc hoại tử, xuất huyết nặng
Đây là đặc điểm bệnh tích quan trọng giúp chẩn đoán phân biệt.
Sau khi tìm hiểu nguyên nhân và các triệu chứng thường gặp của bệnh cầu trùng ở gà, quý khách hàng có thể xem thêm bài viết giải pháp phòng trị cầu trùng hiệu quả tại đây để chủ động kiểm soát bệnh và hạn chế thiệt hại cho đàn gà.
