Mạt gà là một trong những vấn đề ký sinh ngoài da khá phổ biến trong chăn nuôi gia cầm, đặc biệt ở các đàn gà đẻ, gà thả vườn hoặc chuồng nuôi có điều kiện vệ sinh chưa tốt. Dù không phải là bệnh truyền nhiễm cấp tính, mạt gà lại gây ảnh hưởng kéo dài đến sức khỏe đàn, làm gà bứt rứt, giảm ăn, thiếu máu, chậm lớn và giảm năng suất trứng.
Trong thực tế, mạt thường phát sinh âm thầm và khó phát hiện ở giai đoạn đầu vì chúng ẩn nấp trong khe chuồng, ổ đẻ, thanh đậu hoặc lớp chất độn chuồng, sau đó mới bò lên cơ thể gà để gây hại. Nếu không được xử lý kịp thời, mạt có thể lan rộng trong toàn đàn và tái phát nhiều lần, làm giảm hiệu quả chăn nuôi đáng kể.
1. Mạt gà là gì?
Mạt gà là nhóm ký sinh ngoài da có kích thước nhỏ, thường sống trên cơ thể gà hoặc trong môi trường chuồng nuôi. Chúng hoạt động mạnh vào ban đêm, gây ngứa ngáy, kích ứng da và ở một số trường hợp còn hút máu làm gà suy yếu dần theo thời gian.
Khác với một số ký sinh ngoài da dễ quan sát, mạt thường ẩn rất kỹ vào ban ngày. Chúng có thể tập trung ở:
- Ổ đẻ
- Thanh đậu
- Khe tường, kẽ gỗ
- Chất độn chuồng
- Các góc khuất trong chuồng nuôi
Vì vậy, nhiều trường hợp đàn gà đã bị mạt khá nhiều nhưng người nuôi vẫn khó phát hiện sớm nếu không kiểm tra kỹ.
2. Nguyên nhân khiến mạt gà phát triển mạnh
Mạt gà thường bùng phát khi điều kiện chuồng nuôi thuận lợi cho ký sinh trùng sinh sản và lây lan. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
Chuồng trại ẩm thấp, vệ sinh kém
Nền chuồng ẩm, chất độn chuồng bẩn hoặc ổ đẻ không được vệ sinh định kỳ là môi trường rất thuận lợi cho mạt trú ẩn và phát triển.
Mật độ nuôi cao
Khi gà nuôi quá dày, mạt dễ lây từ con này sang con khác, đặc biệt vào ban đêm khi gà tập trung nghỉ trên cùng khu vực.
Không sát trùng chuồng trại thường xuyên
Nếu chỉ dọn chuồng sơ sài mà không xử lý kỹ các khe, kẽ, góc khuất, mạt vẫn có thể tồn tại và tiếp tục sinh sản.
Gà mới nhập đàn mang theo mạt
Trong một số trường hợp, mạt được đưa vào trại qua gà giống, gà hậu bị hoặc lồng, dụng cụ vận chuyển không được xử lý kỹ.
Thời tiết nóng ẩm
Môi trường nóng ẩm, bí khí làm tăng tốc độ phát triển của mạt và khiến tình trạng nhiễm trong đàn trở nên nghiêm trọng hơn.
3. Dấu hiệu nhận biết gà bị mạt
Khi bị mạt ký sinh, gà thường có những biểu hiện khá điển hình như:
- Gà ngứa ngáy, hay rỉa lông, bứt rứt
- Xù lông, kém linh hoạt
- Giảm ăn, chậm lớn
- Mào, tích nhợt nhạt nếu bị hút máu nhiều
- Gà ngủ không yên, dễ hoảng loạn vào ban đêm
- Gà đẻ giảm sản lượng trứng
Ngoài ra, khi kiểm tra kỹ vùng dưới cánh, quanh hậu môn hoặc các vị trí da mỏng, có thể thấy ký sinh trùng nhỏ li ti bám trên da hoặc chân lông. Nếu kiểm tra ổ đẻ, thanh đậu và khe chuồng vào ban đêm, thường dễ phát hiện mạt bò nhiều hơn ban ngày.
4. Tác hại của mạt gà trong chăn nuôi
Mạt gà không chỉ gây khó chịu đơn thuần mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất đàn.
Trước hết, mạt làm gà bị stress kéo dài, ngủ không yên, giảm ăn và giảm sức đề kháng. Khi mật độ mạt cao, gà có thể bị thiếu máu, mào nhợt, gầy yếu, chậm lớn và xuống sức rõ rệt.
Đối với gà đẻ, mạt là một trong những nguyên nhân làm giảm đẻ khá phổ biến. Gà bị ký sinh kéo dài thường ăn kém, thể trạng giảm và sản lượng trứng cũng giảm theo.
Ngoài ra, khi đàn gà bị stress và suy yếu do mạt, nguy cơ phát sinh các vấn đề kế phát cũng tăng lên, làm chi phí chăm sóc và hiệu quả chăn nuôi bị ảnh hưởng đáng kể.
Sau khi tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và tác hại của mạt gà trong chăn nuôi, quý khách hàng có thể xem thêm bài viết cách xử lý mạt gà hiệu quả tại đây để chủ động kiểm soát sớm và hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe đàn.
