Bệnh E.coli sưng phù đầu trên heo thường gặp sau cai sữa, gây chết nhanh và thiệt hại lớn. Tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả.
Bệnh E.coli sưng phù đầu trên heo là gì?
Bệnh sưng phù đầu ở heo là một dạng nhiễm trùng nhiễm độc huyết do một số chủng vi khuẩn E.coli gây ra. Bệnh có đặc điểm nổi bật là hiện tượng phù vùng đầu, mí mắt, kèm theo rối loạn thần kinh và tổn thương ở nhiều cơ quan bên trong.
Không giống một số bệnh tiêu hóa thông thường, E.coli phù đầu tiến triển khá nhanh. Trong nhiều trường hợp, heo vẫn đang phát triển bình thường nhưng có thể chết đột ngột nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.
Nguyên nhân khiến heo dễ mắc bệnh
Bệnh thường gặp nhất ở giai đoạn sau cai sữa từ 1-4 tuần, khi heo con phải thích nghi với nhiều thay đổi cùng lúc. Đây là thời điểm hệ miễn dịch chưa ổn định, rất dễ bị tác động bởi môi trường và dinh dưỡng.
Trên thực tế, heo phát bệnh thường do sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi:
- Thay đổi thức ăn đột ngột sau cai sữa
- Chuyển chuồng, thay đổi môi trường sống
- Thời tiết bất lợi, nhiệt độ và độ ẩm cao
- Chuồng trại ẩm ướt, thông thoáng kém
- Mật độ nuôi dày
- Heo bị stress kéo dài
Bên cạnh đó, vi khuẩn E.coli vốn đã tồn tại sẵn trong đường ruột hoặc môi trường. Khi sức đề kháng của heo suy giảm, vi khuẩn sẽ tăng độc lực, phát triển mạnh và gây bệnh.
Đối với heo con mới sinh, nguy cơ càng cao do:
- Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện
- Lượng acid dạ dày thấp
- Khả năng tiêu hóa còn yếu
Nếu đi kèm với việc thiếu dinh dưỡng, thiếu vitamin hoặc chăm sóc kém, bệnh càng dễ bùng phát.
Cơ chế gây bệnh
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn E.coli phát triển nhanh trong đường ruột và sinh ra độc tố. Các độc tố này đi vào máu và gây ra nhiều rối loạn nghiêm trọng.
Cụ thể:
- Tác động lên hệ thần kinh → gây run, mất thăng bằng, co giật
- Làm tổn thương thành mạch máu → dịch thoát ra ngoài
- Gây phù nề ở nhiều cơ quan → đặc biệt là vùng đầu, mí mắt
Chính vì vậy, biểu hiện “phù đầu” chỉ là phần nhìn thấy bên ngoài, còn bên trong cơ thể đã có nhiều tổn thương phức tạp.
Triệu chứng nhận biết
Bệnh có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng, nhưng thường tiến triển khá nhanh. Ban đầu, heo có thể chưa biểu hiện rõ rệt, sau đó các dấu hiệu đặc trưng sẽ xuất hiện.
Biểu hiện bên ngoài
Heo bệnh thường có những dấu hiệu dễ nhận thấy như:
- Phù mí mắt, sau đó lan lên mặt và đầu
- Mắt híp lại, mặt sưng rõ
- Phát ra tiếng kêu khác lạ do phù vùng hầu
- Ít vận động, kém linh hoạt
Một điểm đáng chú ý là bệnh thường xảy ra ở:
- Heo to, khỏe
- Con đầu đàn
- Những con ăn tốt nhất trong đàn
Biểu hiện thần kinh
Khi bệnh nặng hơn, độc tố ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây ra:
- Đi loạng choạng, mất thăng bằng
- Dễ ngã, đứng không vững
- Liệt chân
- Co giật, bơi chèo trước khi chết
Biểu hiện tiêu hóa và thân nhiệt
Không giống nhiều bệnh nhiễm trùng khác, heo bị E.coli phù đầu thường:
- Không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ
- Thân nhiệt bình thường hoặc giảm khi chết
Một số trường hợp có thể xuất hiện:
- Tiêu chảy sau 3-4 ngày
- Phân lỏng, màu xám hoặc trắng
- Có chất nhầy, mùi tanh
Bệnh tích khi mổ khám
Khi mổ khám heo chết, bên ngoài có thể không thay đổi nhiều, nhưng bên trong lại có nhiều tổn thương rõ rệt.
Các bệnh tích thường gặp gồm:
- Phù nề dưới da, đặc biệt vùng đầu
- Phù niêm mạc dạ dày, ruột và màng treo ruột
- Phù ở phổi, thận, màng tim, hầu họng
- Dạ dày chứa nhiều thức ăn
Ở thể nặng, có thể thấy:
- Phù trong não → dẫn đến nhũn não
- Sung huyết phổi, màng phổi, phúc mạc
- Tích tụ nhiều dịch trong các xoang cơ thể
Lưu ý: hiện tượng phù có thể giảm sau khi chết một thời gian nên cần kiểm tra sớm.
Tác hại đối với chăn nuôi
Bệnh không chỉ gây chết mà còn ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế. Do thường xảy ra trên những con đang phát triển tốt, nên thiệt hại càng đáng kể.
Một số ảnh hưởng chính:
- Tăng tỷ lệ hao hụt trong đàn
- Làm gián đoạn quá trình tăng trưởng
- Tăng chi phí thuốc và công chăm sóc
- Dễ bùng phát thành ổ dịch trong trại
Sau khi đã hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế gây bệnh và các biểu hiện đặc trưng của E.coli sưng phù đầu trên heo, người chăn nuôi cần nắm tiếp cách xử lý và phòng bệnh hiệu quả để hạn chế thiệt hại. Xem chi tiết bài viết tại đây.
